YER ALTI SULARI VE KAYNAKLAR

Cevapla
MSB
Mesajlar: 2584
Kayıt: Pzr Tem 07, 2019 1:47 pm

YER ALTI SULARI VE KAYNAKLAR

Mesaj: # 2612Mesaj MSB
Cmt Eki 12, 2019 2:21 pm

Yeraltındaki tatlı sular yeryüzündeki ırmak ve göllerin bulundurduğu sudan daha fazladır. Yeryüzünde bulunan bütün ırmak, göl, bataklık ve sulak alanlardaki tatlı su yer altı suyunun yaklaşık %2,5 i kadardır. Yeraltına sızan sular yerkabuğunu oluşturan kayaçlar tarafından tutulur. Kimi kayalar içinde oluşan boşluklarda toplanır. Kireçtaşı, kumtaşı gibi kayaçlar gözenekli ve çatlaklı bir yapıya sahip olduğundan büyük oranda su tutabilme potansiyeline sahiptirler. Bir kısım su da uygun boşluklardan akışa geçer ve kaynak olarak yeryüzüne çıkabilir. Yerçekiminin etkisiyle yerin derinliklerine inen yeraltı suyu geçirimsiz bir kayaya gelene kadar devam eder. Geçirimsiz kayalar üzerinde biriken sular zamanla doygun hale gelir.

Suya doygun hale gelen kayadaki su katmanına “su tablası” denir. Açılan kuyular su tablasının ne kadar altında olursa kuyularda da o kadar çok su birikmiş olur.

TABAN SULARI
Geçirimli tabakaların altında biriken sulardır. Altta geçirimsiz bir tabaka bulunur. Kumlu topraklarda suyun sızması kolay olur. Killi topraklarda ise kil suyu tuttuğundan sızma az olur. Yağışların sürekli ve az şiddetli olması sızmayı artırır. Alüvyal ovaların tabanlarında genelde yeraltı suyu bulunur.
Beslenme durumuna göre taban suları bazen yüzeye kadar çıkar. Bu alanlarda bataklıkların oluşmasına neden olabilir. Yer altı su seviyesinin düşük olduğu alanlarda ise kuyu açmak suretiyle bu sulardan faydalanılır.

KAYNAKLAR
Yeraltına sızan suların yeryüzüne çıktığı yere kaynak denir. Kaynaklara ayrıca; pınar, göze, eşme, bulak, memba adları da verilir.
Kaynak sularının sıcaklığı bulunduğu ortamın sıcaklığından daha yüksekse, sıcak su kaynağı, daha düşükse soğuk su kaynağı denir. Kaynaklar, su sıcaklıklarına, su özelliklerine ve çıktıkları yerlerin özelliklerine bağlı olarak farklılıklar gösterirler.

Kaynaklar oluşumlarına göre 5 e ayrılır:


1-Yamaç (Vadi) Kaynağı:
Dağ-vadi yamaçlarındaki geçirimli tabakalardan yeryüzüne çıkan kaynaklardır. Kar erimeleri ve yağmur sularıyla beslenirler.


2-Karstik Kaynaklar:
Kolay çözünebilen karstik arazilerin bulunduğu alanlarda erime sonucu meydana gelen boşluklarda biriken suların yeryüzüne çıkmasıyla oluşan kaynaklardır. Karstik kaynakların suları daima soğuktur, kireç bakımından zengindir, debilerinde mevsimsel değişiklikler görülür.

3- Fay Kaynağı:
Faylı yapıların bulunduğu yerlerde, fay hattı boyunca yüzeye çıkan suların oluşturduğu kaynaklardır. Fay kaynaklarından çıkan sular yıl boyunca sıcaktır.

4-Gayzer (Kaynaç) Kaynaklar:
Volkanik alanlarda yerin derinliklerindeki sıcak gazların uyguladığı basıncın etkisiyle yeryüzüne su ve buhar şeklinde püskürerek çıkan sulardır. Dünyada bu tür kaynaklar özellikle Yeni Zelanda ve İzlanda’da yaygındır.

5-Artezyen Kaynaklar:
İki geçirimsiz tabaka arasındaki geçirimli tabakada biriken suların sondaj yapılarak yeryüzüne çıkarılmasıyla oluşur. Açılan artezyen kuyularından çıkan su, basıncın etkisiyle fışkırır.


cografyahocasi.com



Cevapla

“YER ALTI SU KAYNAKLARI” sayfasına dön